Skip to main content

Full text of "Schedae criticae atque exegeticae in aliquot scriptores Graecos et Latinos [microform]"

See other formats


MASTER 
NEGA TIVE 

NO. 93-81553-4 



MICROFILMED 1993 
COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES/NEW YORK 



as part of the 
"Foundations of Western Civilization Preservation Project" 



Funded by the 
NATIONAL ENDOWMENT FOR THE HUMANITIES 



Reproductions may not be made without permission from 

Columbia University Library 



COPYRIGHT STATEMENT 



The copyright law of the United States - Title 17, Unlted 
States Code - concerns the making of photocopies or 
other reproductions of copyrighted material. 

Under certain conditions specified in the law, libraries and 
archives are authorized to furnish a photocopy or other 
reproduction. One of these specified conditions is that the 
photocopy or other reproduction is not to be "used for any 
purpose other than private study, scholarship, or 
research." If a user makes a request for, or later uses, a 
photocopy or reproduction for purposes in excess of "fair 
use," that user may be liable for copyright infringement. 

This institution reserves the right to refuse to accept a 
copy order if, in its judgement, fulfillment of the order 
would involve violation of the copyright law. 



AUTHOR: 



WIESELER, FRIEDRICH 



TITLE: 



SCHEDAE CRITICAE 
ATQUE EXEGETICAE 

PLACE: 

GOTTINGAE 

DATE: 

1869 



COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES 
PRESERVATION DEPARTMENT 

BIBLIOGRAPHIC MTrRnFORM TARnKT 



* Master Negative # 



Restrictions on Use: 



Original Material as Filmed - Existing Bibiiograpliic Record 



wmu^—f^mt^T^^t 



• ' m ■ •» — * 



l. 
t 

I 

f 



680 - j% 

^® Wieseler, Friedrioh, 1811-1892. 

•' ••«Sohedae oritioae atque exegetioae in aliquot 
soriptores Graeoos et Latinoe. Gottingae, typis H 
expresBit offioina aoademica Dieterichiana, jlSe^,. j 
15 p« 26 om« 

At head of titlej Index 8cholarum«.4in Academia 
Georgia AugU8ta«..1869«««habendarum. Insunt Frideri- 
ci Wieseleri Schedae..« 



u 



TECHNICAL MICROFORM DATA 

REDUCTION RATIO: \3.6^ 



FILM SIZE: rS-S-J/i^v ^^\ 

IMAGE PLACEMENT: lA l^ IB IIB 

DATE FILMED: jJ_2lA'^ INITIALS__ 

HLMEDBY: RESEARcfi P tJBLTcATIQNJS. INC WOQDRRrn nF^rT 





c 




Association for infonnation and imago Hanagamant 

1100 Wayne Avenue. Suite 1100 
Silver Spring. Maryland 20910 

301/587-8202 




Centimeter 

12 3 4 

iiiiiiiiliiiiiiiiiliiiiiiiiiliiiiliiiilii 



uiiuuiiuiiiyj 



Inches 



TTT 



1 



Wm 



5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 

lllinllllllllMlMMlMlllllllllM lllllllllllllMll llllllllllllllll[llll |llll|ll m 



I I I I I 



T 



1.0 



l.l 



1.25 



I I 



3 



UL 

m 

tu 



I 



2.5 



3.2 

1 3.6 
UO 



1.4 



| 2.2 
2.0 

1.8 
1.6 



TTT 



T 



15 mm 




V 





<9 



/ 



o 




e). 



c^ 



'c* 






MfiNUFRCTURED TO fillM STfiNDPRDS 
BY fiPPLIED IMfiGE. INC. 








\fS 



^^ 



^S^ 



/ 




r A '1 ^ 



I N D E X 




rx*-, 



(cAr.^^ 









X *; 




.^<^- rj^<^ y) 



^ti 



SCHOLARUM 






PUBLICE ET PRIVATIM 



IN ACADEMIA 



•10 





IMnK) 






« 




PEE SEMESTRE AESTIYUM 



ANNI MDCCCLXIX 



A. B. XV. M. APRILIS USQUE A» B. XY. M. AUGUSTI 



HABENDARUM. 



f 



% 



Insunt Friderici W ieseler i Schedae criiicae atque exegeticae in aliquot 

scriptores Graecos et Latinos. 



GOTTINGAE 



TYPIS EXPRESSIT OFFICINA ACADEMICA DIETEUICHIANA. 

GCIL. FK. KAE8TNEB. 



/ 



'^ ./ 



/ 



,# .' 



\ 



ACADEMIAE GEORGIAE AUGUSTAE 

PRORECTOE 

HENEICUS THOL D. 

CUM SENATU. 



V eterum scriptorum verbis recte interpretandis emendandisque imprimis 
niti studia antiquitatis , confessa res est. At non minus certum, non posse 
verba recte intelligi nisi ab eo qui rerum verbis expressarum idoneam ha- 
beat rationem. Ad quam rem uti jam saepius in scriptis meis digitum in- 
tendi, ita etiam hac scribendi occasione oblata commentandos elegi vete- 
rum scriptorum locos quosdam vel corrnptos vel minus recte explicatos, in 
quibus res iis, quae in libris mscr. reperiuntur, verbis significatae difficul- 
tatem creant. 

Ordinem ducat 



Hesiodus. 
1. 

Is in Theogonia postquam vs. 133 sq. duodecim Coeli et Terrae liberos, 
qui Titanes appellabantur , enumeravit et vs. 139 sq. de Cyclopibus etCen- 
timanis verba fecit, quibus insolitam eorum formam et vim atque robur 
extulit, vs. 154 sq. ita pergit: 

'Oaaoi ydg raifiq te xal Ovqavov i^syivopto, 
dsivoTatoir naidiav , G(pSTSQM d' flx^ovto tox^i 
i^ aQxijg. xal ziav fisv onmg tig nQwra ysvono, 
ndvtag dnoxQvmaaxs , xal sg (fdog ovx dvisGxs. 
Faitjg iv xsv&fioovi, xaxm 6* instsQnsto sQym 
OiQavog. 
Corruptaesse haec verba manifestum est. Neque enim omnes Coeli et Terrae 
liberi vel filii dici poterant 6si,v6taTO$j neque infra terram detrusi sunt alii quam 
Cyclopes et Centimani qui vocabantur. Vir summus, qui nuper Theogo- 
niam elegantissime interpretatus est libro, qui inscribitur „Die Hesiodi- 
sche Theogonie ausgelegt und beurtheilt von G. F. Schoemann", recensis 
emendandi atque explicandi periculis, quae vel alii fecerant, vel ipse, 
p. 108 sq. profitetur, se haudquaquam adversaturum esse ei, qui conjectu- 
ram in Mus. Rheuan. T. XIX, p. 624sq. propositam ab Overbeckio pro oaaot 
scribendum esse censente: ovtotj probandam censeat, in quam se ipsum in- 
cidisse dicit. Id mihi quoque contigit. Nec tamen putaverim, hac con- 
jectura recepta emendationem loci perfectam esse. Vel sic enim opinor 

1* 



\ 



\ 



/ 



poetam etiam illud accnratius significare debuisse, tam de Cyclopibus, 
quam de Centimanis sermonem esse, quum praesertim hi post illos nati 
sint et ii, qui juniores sunt, plus valeant in Theogonia; ne dicam, caven- 
dum eti^ fuisse, ne Saturnus quoque inlelligeretur, quippe die quo paullo 
supra vs. 137 sq. expressis verbis traditum sit: 

vovg de fieif' onXoxatoq ydvsto Kgovog ayxvkoiA^tqq , 

dEivotatoq naiduiv. 
Itaque, jam antequam mihi innotuisset Overbeckii conjectura, scribendum 
esse ratus sum: 

ovTOh d* UQ Faiijg fc xal Ovqavov t^ iyivovw 

detvdtaTot naidtav cett. 
Mendum, quod ego correxi, eo facilius oriri potuit, quod paullo supra vs. 
147 scriptum est: /afiyg ts xal Ovqavov i^syivovto, ut etiam iufra vs. 421. 



In Theogon. vs. 200 sq. de Venere leguntur haecce: 

tfi d^ 'Egog wfidgtijas xal 'IfieQog tansio xaXog, 

yftvofiivj^ id nqbita xf-euiv t ig (pvXov iovCfj. 
Num '//*^^oi» sive Cupidinis hic meutio facta sit, vehementer dubito, non 
ob eam solam caussam, quod antea omnino non est commemoratus in Theo- 
gonia. Welckero in libro, quo de diis Graecis exposuit, 'IfAeQog deus demum 
a Scopa inductus videtur (Vol. II, p. 723 sq.); cfr. etiam quae disputavit 
Carolus Friederichs in libro, qui inscribitur „Praxiteles und die Niobe- 
grnppe", p. 58 sq. Commemoratur sane 'IfiSQog in prooemio Theogoniae, 
vs. 64, ubi non est comes Veneris, sed Musarum, simui cum Gratiis; at 
hunc locum nihil, opinor, impedit, quin aetatis inferioris esse judicemus. 
Idem cadit in exempla dei a scriptoribus commemorati vel artinm operibua 
expressi, quae ab Ottone Jahnio congesta sunt in Annal. inst. archaeol. 
Rom. Vol. XXIX, p. 129 sq. Aut ego fallor, aut scripserat poeta: 

t^ d* "EQog (jafidQtfjas j xal IfAiQM tanato , xaXog. 
Apte Amor ipse desiderio obsequutus esse dicitur. Idem quam saepe pul- 
cher appelletur, notissimum est. Ipse Theogoniae poeta vs. 120 dicit: 

lyd* "EQog, og xdXXKJtog iv dd-avdtOKr$ &€Otai. 
De verbis xal IfJtiQOi iansto interpositis cfr. vs. 157 al. In eo, quod usus, 
quem hoc loco habere statuimus verbum ineai^ai, prima exempla servata 
sunt nobis apud Herodotum V, 18 et IX, 16, et Thucydidem II, 35, minime 
est offendeudum. 

3. 

In Theogon. vs. 217 sq. haec habentur de Nocte dicta: 
xai Moioag xa\ KiJQag ijreivato VfjXeonoivovg ^ 
[KX(a&c6 te yldxsa^v ts xai "AxQonov , alts ^QotoXatv 
ye$vofAevotai dtdovatv sxetv dya&ov te xaxov te,] 
ai-i dvdQoSv te ^euiv te naQat^aaiag itfinovatv, 
ovdi note Xijyovat i^eal detvoXo xoXoto, 
nqiv y* dno tm doocaat xax^v omv, oottg afkd^nf. 



Plane adstipulor iis, quae Schoemannus 1. c. p. 132 sq. de hoc loco 
disputavit, versus 218 et 219 temere illatos esse verborum in perpetuita- 
tem judicans. At impetrare a me non possum, utcredam, vs. 217 MoiQug 
antiquitus fuisse commemoratas. Neque enim agnoscendum duco discrimen 
illud, quod vir summus esse putat inter Moiqag infra vs. 904 sq. comme- 
moratas atque eas, de quibus hoc loco sermo sit. Ut hoc unum moneam, 
Aeschylus Prometh. vinct. vs. 514 Wellauer. profecto nullas alias agnovit 
quam tres illas, quum expressis verbis appellet MoiQag tQtfioQ^ovg. Nam 
hoc epitheton quamvis ego non ab Aeschylo ipso prolatum esse censeam, at 
vix negari posse opinor, ita emendandum esse, ut temarius Parcarum nu- 
merus significetur. Itaque ego statuo, nomen Moiqag corruptum esse ex 
adjectivo aliquo ad literarum tractus proxime accedeute, quod alterum esset 
verbi KiJQag epitheton. Quae sententia commendatur etiam eo, quod, si 
poeta MoiQag illas, de quibus cogitat Schoemannus, revera habuisset' in 
animo, procul dubio provinciam earum et munus ipsis delatum nonnuUis 
verbis significasset. Conjicio autem antiquitus scriptum fuisse: 

xai fAoyeQag diy K^Qug iyeivato viiXeonoivovg, 
Postquam ex fioysQag casu Moiqdg factum est, pro diy scriberetur oportuit 
xai. Subinde versus 218 et 219, qui infra vs. 905 et 906 leguntur, ad- 
scripti sunt. Epitheton fioyeQa aptissimum ; cfr. ex. gr. Aeschyl. Sept. vs. 
960 et 975: MoToa ^aQvdotetQu fioyeQu. Non opinor oflfensioni esse posse, 
quod vocabulum fioysQog alias non reperitur apud poetas antiquiores. Satis 
prope ad yerbum Moiqag accederet etiam fjttaQdg. At videtur id ad sen- 
tentiam minus esse aptum. Neque enim cogitandum est de iis, quae K^^Qeg 
appellantur apud Homerum II. XVIII, 535 et apud Hesiod. Scut. Her- 
cul. vs. 249 sq., aut de iis, quas Plato de leg. XI p. 937 D respicit his 
verbis: toTg nXeiatoig (tcov iv tta dv&QoanaiV §i(a xaXiSv) olov K^Qeg int- 
ne(fvxaatv^ at xatafjnaivovai te xal xata^^vnaivovatv avtd, nec veri spe- 
ciem haberet ullam, si quis conjecturam proferret, fitaQug dici potuisse 
KfiQag ^EQivvag (Aeschyl. Sept. vs. 1047) — quae hoc loco intelligendae 
sunt aeque atque apud Euripidem Electr. vs. 1252 — propterea quod Fu- 
riae sanguinem ex oculis stillare et hominibus sanguinem exsugere visae 
essent Aeschylo, vid. Choeph. vs. 1054, Eumen. vs. 254 sq., 292, 295. 

4. 

In Theogon. vs. 353 quae inter Oceanitides recensentur 
nXrj^avQ^ te FaXa^avQtj te, 
quomodo explicandae esseut, nullumdum intellexisse , quovis pignore con- 
tenderim. Ipse adeo Schoemannus comment. de Nereidum et Oceanidum 
catalogis p. 6= Opusc. acad. Vol. II p. 149 acquievit in his sententiis: 
^^nXti^ctvQtiy Auriverbera, quae auras verberat, sive quod vehementi scatu- 
rigine in altum tollitur, sive quod ex alto moute per auras desilit, FaXa^- 
avQfj autem, Lactaura, quae auras lactat h. e. nutrit. Nam respiratione 
aquarum aer nutriri credebatur, ut de Ismeno fluvio auras bibere Statius 
dicit, Theb. IX, 405: de nympha poterat etiam lactari auras dicere, quan- 
doquidem aquas poetae nonnunquam lactis instar e papillis nympharum per- 



manare fiDgunt." Repetivit vir summus has explicationes in commentario 
ad Theogoniam Hesiodeam, p. 174, sed ita, uteam, quam de secunda Ocea- 
nitide protulit, dubiam sibi videri significaverit et digitum intenderit ad 
conjecturam Guyeti, scribendum esse censentis: MaXal^at^Qij. Quae senten- 
tia eo est improbabilior, quod etiam in Hymn. Homer. in Cer. vs. 423 fa- 
Xa^avQij recensetur inter comites Proserpinae. Dubium esse non potest, 
quin bina illa nomina ad eandem rem spectent, ita tamen ut diversa quae- 
dam ejus rei species significetur. Jam ego censeo, nomen nXrjlavQfi refe- 
rendum esse ad verbera aurarum, nomen raXa^avQfj ad id, quod fere con- 
trarium est. Notum est autem verbo yalaxtwdfg significari id, quod est 
tepidum ut lac; vid. Henr. Stephani Thes. ling. Gr. Vol. H, p. 497, ubi 
citantur Hippocr. p. 1235, G: ott^og yaXaxnjud^g, Aetius 64, 35: vdwQ ya- 
XaxTfSdeg, Simpl. ad Aristot. T. 0. A. fol. 205, a: "H dnd tov tpvxQov fjte- 
%a^oXii ... slg to yaXaxTtSdeg xai x^i^Qov xai v^sofxdy. Itaque raXa^ai^Qij 
nobis est ea, quae tepidas auras repraesentat vel iis praeest. Oceanitides 
autem aliquot ad ventos aurasque , quae in Oceano (cfr. Pindar. Olymp. H, 
71 sq.) atque aliis fluviis flarent, relatas esse, haud sane est mirum. Con- 
ferri potest, quodTriton, deus marinus, imprimis ad ventum referendus est, 
et quod inter Nereides est FaXriVri sive raXfivairi. Quid? quod svsidfig Ta- 
Xdma, quae appellatur ab Hesiodo Theogon. vs. 250 in Nereidum catalogo, 
eodem modo capitur a scholiaste, haec scribente: ^ evstd^g yaXtjvij, j Xev- 
xoTTjg TMV xvfidTCov, 0T€ ueTQiatg avoaig nfQtnvseTat ^ ^dXacaa, xai ^ oipig 
avTMV { x^Q'^^^^^^ Etiam Nonnus similiter videtur de originatione verbi 
cogitavisse, quum scripsit Dionys. XXXIX, 257 sq.: 

xai §v%i^ FaXdTeta d-aXaaaaiov dtd xoXttov 

fjlinfavrig nsifoQfito dia^vovda yaXfjvrjV. 
Eustath. adHomer. II., p. 1131, 5 sq. et schol. ad Theocrit. id. vs. 9—12, lin. 7 sq. 
secundum explicationem H. L. Ahrensii Bucol. Gr. reliq. T. II, p. 511 sq. 
At mihi quidem Galatea Hesiodea et Homerica (cfr. II. XVIII, 45) origine 
haud videtur diversa esse ab ea quae imprimis nota est e Theocriti idyll. 
XI. Haec autem secundum Duridem apud schol. Theocrit. (cfr. fr. XLII, 
p. 129 ed. Hullemau.) colebatur in Aetna monte 6id t^v twv &Q€ftfAd- 
%(av noXvnX^^iav xai %ov ydXaxtog vel <J«a r^v st^oaiav tmv i^QS(x(id%(av xai 
%ov ydXaxTog, cfr. etiam schol. ad Theocr. VI, 6, p.223, 17 sq. ed. Ahrens.: 
{raXaTfi(t) Uqov 6 KvxXbaxf) IdQvauTO ix %ov sxsiv avTOV noXXd nQO^aTa xai 
dn athdv xsxtija&ai %d fdXa %6 noXv. Itaque Nereis raXduia conferenda 
videtur cum Nereide, quae appellabatur EvdQvij (Theogon. vs. 259), et cum 
Oceanitide, quae vocabatur MfiXo^oatg vel M^Xoj^d%ri (Theog. vs. 354, Homer. 
Hymn. in Cer. vs. 420, Pausan. IV, 30, 3). 

n. 

Sophocles, 

Oedip. Colon. vs. TlGsq. quum scripsit verba illa diu multumque vexata: 
d (T sv^QS%fjtog sxnayX^ dXia x«?<^» naQanT0{i>iva nXuTa 



^■«.m\ dDlelk ». 



O^Qtoaxst, %(av sxa%ofin6d(av 
N^Qfjdo)v dxoXovi^og, 
vix cogitavit, quantas doctis interpretibus molestias allaturus esset sxa%6fi,- 
nodag appellans Nereides. Godofredus Hermannus „si cui displicet", inquit, 
„quinquaginta Nereidum centum pedes numerari, is saltem velim hoc vo- 
cabulo multipedes dici statuat, neque contendat Nereides ipsas centum esse 
dici." Interpretationem altero loco propositam jure reliquis praetulit Schnei- 
dewinus. Is in comparationem vocavit scolii Pindarici ab Athenaeo XIH, 
p. 573 E servati verba haecce ad turbam pulchrarum puellarum spectantia : 
(fOQ^ddoav xoQ&v dyiXav sxaToj^yvtov , de navi autem Nereidum comite re- 
legavit ad Eurip. Electr. 433 sq.r 

xXsivai vdsg, at noT sfi^uTS TQoiav 
ToTg dfisTQ^TOtg SQSTfioTg 
nsfxnovaat x^Q^^? f^^^d N^Q^diaVj 
et Eurip. Helen. vs. 1452 sq. : 
0oiviaaa ^i6(avidg sv 
TaxsTa xainaj Qod-\i]oiai fiijTfiQ 
slQsaia (fiXa, 
XOQays Twv xocXXix^QdHV 
dsX(fiv(av. 
At enim vero, ut taceam, hos locos non prorsus similes esse, quum 
apud Sophoclem, si vera est illa interpretatio, naves dicantur Nereidum 
esse pedissequae, locutio quae primo loco reperitur, non omnino congruit 
cum locutione sxa%6finodsg NijQfitdsg, quum praesertim Pindarus, ut alii, 
verbo yvtov etiara ad totum corpus significandum utatur ; cfr. Nem. III, vs. 
73 et Olymp. VIII, vs. 68. Quod vero summum est, ne illa quidem verborum 
ix. N. interpretatio Sophocle poeta satis esse digna videtur. Ego ita ratio- 
cinor. Veris Nereidibus bini pedes tribuebantur. Ergo quas Sophocles 
kxa%6finodag NtjQtjtdag dixit, eas non voluit Nereides ipsas intelligi, sed Ne- 
reidibus similes tantum, Nereides alteras. Cui non veniant in mentem 
tales locutiones , quales sunt dinovg Xiatva apud Aeschyhim Agam. vs. 1231, 
dinovg o(ptg apud eundem Suppl. vs. 872, x6vtv, dvavdov dyysXov a%Qa%ov 
ibid. vs. 177, al. V Ne multa: sxuT^finodsg N^Qtftdsg apud Sophoclem sunt 
nihil aliud quam sxa%6vT0Q0i, maximum navium genus. Metaphora, ex 
qua remi dicuntur navium pedes, notissima; vid. quae adnotavit Meursius 
ad Lycophronis Cassandr. vs. 97, Hesych. s. v. OQsiotg noai' xoonaig' imi ^ 
iXdTff oQsiog, Plaut. Menaechm. II, 275 : pedes navales. Conferendae sunt etiam 
eae originationes, ex quibus verba ntjdov et ntjddXtov referuntur ad verbum 
novg vel ad verbum ntjddv, quarum posteriorem ampiexus est G. Curtius 
Lineam. Etym. Gr. Vol. I, p. 210. tJsus autem est Sophocles eadem ipsa 
metaphora, quum dixit nXdTa d-Qcaaxsi — nam vocabulura nXd%a de remo 
est capiendum, ad quem aptissimum est eTpitheion sv^Qs%fiog, non de navi — 
et quura remum appellavit dx6Xovd-ov. Hoc epitheton, quo cum comes 
significatur tum minister , etiam alio respectu egregie est delectum. Quippe 
remus non solum it simul cum navi, quae et ipsa movetur vento propul- 
sa, verum etiam iuservit navi. Naves autem a Sophocle dictas esse alte- 



ras Nereides, nemo mirabitur, qui meminerit, illas etiam alias a poetis 
tanquara vivas induei, ut apud Aeschylum Suppl. vs. 697 scriptum legimus: 
notiiDa nqoa&sv dfifAaatv ^Xinova" odov, ab artificibus autemin speciem delphuio- 
rum cetorumque fingi (vid. Winckelmann. Op. II, p. 612, Radulph. Rochett. 
Mon. ined. p. 377, adn. 5, Welcker. adnot. ad Philostr. imag. I, 19, p. 324, 
et Mou. antiq. III, p. 70), atque — id quod proxime accedit ad rera, qua 
de agitur — apud Vergiiium naves Aeneae mutari in Nereides, cfr. Aen. 
IX, vs. 76sq., quam rem pictura expressam, si placet, videas apud Millinum 
Gal. mythol., tab. CLXXVI, fig. 652. Non afferam meani in sententiam, plu- 
res Nereides ad navigationem spectare, quamquam si id recte statuitur de 
iis, quibus nomen est Pherusae et Pontiporiae, ut a Schoemanno factura vi- 
demus, comment. de Nereidum et Oceanidum catalogis p. 19= Opusc. academ. 
Vol. II, p. 196, aliquis conjicere possit eandem subesse metaphoram. 



III. 

Alexidis 

iu dramate, cui titulus erat *AaattodidaaxdXm, secundum Athenaeum VIII, 
15, p. 336, Sotion Alexandrinus Teitnleriii ^av^/iay nvd olxhtjv mnot^a^at 
nQOt^snofisvov ini ^dvndx^€$av ofAodovXovg xai Xsyovra 

%i tavta XijQsTg (pXt}va(fMV aV(o xdta 

AvxsiOVf *^xadij(jt£iav t ^Sitdiiov nvXag, 

XiJQovg ao^piatwv; ovds iV tovt(ov xaXov. 
Verba poetae edidit et adnotavit Meinekius Fragm. Com. Gr. III, 394 
ed. major. , P. II, p. 694 sq. ed. minor. Is de Odeo a philosophis irequen- 
tato relegat ad Plutarch. de exil. c. 14 et Diogen. Laert. VII, 184. Vellem 
vir eximius docuisset, quomodo explicanda essent verba ^Siidsiov nvXag. 
An adstipulatus Casaubono, qui non sine dubitatione haec protulit: „7n;- 
Xag, si vera est scriptura, referam ad mendicabula philosophorum et are- 
talogos, qui passim per urbium portas, per augiportus et publica omuia 
loca oberrantes, de virtute multa declamiti'*? Haud ferenda est 
sententia Schillbachii in libro ceteroquin laudabili, quem de Odeo Herodis 
scripsit, p. 11 intelligentis porticum ante introituni Odei sitam, de qua ni- 
hil scimus. Cave autem huc trahas locum Andocidis qui est de myster. 
§. 38: insi d^ naQci to nQOTivXatov tov Jtoviaov ^v, oQav dv&Quinovg dnd 
tov ^Siidsiov xata^aivovtag slg «r)v dQxn^Qav. Nam to nQonvXatov tov Jto- 
vvaov nihil omnino commune habet cum Odeo. Demonstrabo alio loco, nt 
spero , illud propylaeum , quod hoc uno solo loco commemoratur , ante ip- 
sum ingressum, qui ab oriente ducebat in theatrum Bacchicum, situm fuisse. 
Scriptura ^S2$dsiov TwXag ferri omnino nequit. Jam quum secundum Meine- 
kium pars codicum mscr. Athenaei praebeat: (»idslov rwXag, Dalecampius 
scribendum esse censuit: 'SiidsJov, TlvXag, X^QOvg ao(ptat(5v, fJvXag intelli- 
gens Thermopylas et Amphictyonum consessum; eumque sequutus est Fre- 
dericus Henricus Bothe in libro, quo Comicorum Gr. fragmenta recogno- 
vit et transtulit, Parisiis MDCCCLV in lucem emisso, p. 521, cui dehor- 



9 

tari yidetur servus a curandis ingenii operibus cum philosophicis tum 
politicis. Vix opus^erit ista talia refutare. Ego scriptum fuisse censeo: 

yivxsXov, 'Axadijfjksiav, 'SiidsTov, nvXag 

XiJQov aofftatiov} 
Postrema verba significant: quae portae sunt nugarum, quas garriunt 
sophisfae. Conferendae sunt locutiones nvXag vfjtvcav dvamtvdfjisv (Pind. 
Olymp. VI, 27) et aQQ^tcov inicav mfXag i^svQsZv (Bacchylid. fr. XIV 2 
Bergk.). ' 

rv. 

Ciceronis 

locus, qui est Action. in C. Verrem secund. Hb. IV, cap. XXHI, §. 52 
sub fin. , secundum libros mscr. sic editur : 

„Omnia deferuntur ; Cibyratae fratres vocantur ; pauca improbant ; quae 
probaraut, iis crustae aut emblemata detrahebantur." 

Sermo est de argento caelato Haluntinorum , e quo Hiero et Tlepole- 
mus, Verris illi Cibyratici canes (XXII, 47), signa et sigilla evellerant. 

Si genuina est scriptura crustae aut emblemata, sequitur, illas ab his 
fuisse diversas. Neque dubitaverunt homines docti, quin ita esset statuen- 
dum. In Thesaur. ling. Latin. Vol. I, Lugduni a. 1573 edito, p. 687, haec 
scnpta reperiuntur secundum Turnebum: „Crustae et emblemata differunt 
quod crustae tectoria quaedam erant et tanquam bracteae quaedam illitae 
et laminae inductae inaurataeque. Emblemata pretiosiora erant et operis 
exquisitioris exemptiliaque erant, cum illigata essent vel adfixa. Crustae 
vero, etsi revelli poterant,. tamen firmius inhaerebant." Porro Salmasius 
Plinian. exercit. in C. Jul. Solini Polyhistor. p. 736 E de Cicerone haec 
adnotavit : „emblemata videtur dixisse de signis ac sigillis extantibus : crustas 
de prostypis", et universe statuit ita : „signa haec et sigilla sxtvna et nsQi- 
(favfi ut plerumque poculis immittebantur , et inligabantur : at crustae de 
prostypis, quibus operiebantur, quae et ipsae exemptiles erant." Alii em- 
blemata intellexerunt laminas cum figuris in interiore paterarum parte illiga- 
tas et adfixas. Salmasium fere secuti sunt homines docti, qui nostra memo- 
ria de crustis et emblematis egerunt paullo accuratius, imprimis G. A. Be- 
ckerus et Reinius Gall. H, p. 321 sq. ex edit. tert., Beckerus etiam in li- 
bro ab Augusto Pauly curato , qui inscribitur „ReaI-EncycIopadie der clas- 
sischen Alterthumswissenschaft", Vol. II, s. vv. Caelatura et Chrysendeta, 
p. 42 et 347. A quibus in eo tantum dissentiunt Adolphus Michaelis com- 
ment. de vase argenteo Corsiniano, p. 4, et Marquardtius Antiq, priv. Ro- 
man. II, 2, p. 275, quod emblemata opinantur non esse nisi sigilla solida sive 
parvas statuas in vasjs illigatas vel vasis infixas, id quod jam C. A. Boet- 
tigerus videtur existimavisse in Script. min. a Jul. Silligio edit. Vol. H, p.350. 

Agitur imprimis de verbo emblema explicando; nam verbum crusta 
quid sibi velit , jam per se clarius est. 

Atqui ad eam sententiam, quam ultimo loco commemoravi, aptissimum 
videtur, quod scholiastes JuvenaJis ad verba stantem extra pocula caprum^ 

2 



10 

Sat. I, 76 posita — quibuscum conferenda sunt illa, quae leguntur apud 
Martialem, Epigr. Vin, 51: 

Quis labor in phiala? docti Myos, anne Myronos? 
Stat caper Aeolio Thebani velJere Phryxi 
Cultus: ab hoc mallet vecta fuisse soror — 
adnotavit: „dicit emblematicum opus." 

Procul dubio ille stans extra extra pocula caper id erat, quod Graeci 
dicebaut C«ov nsQKpavig (Athen. V, p. 199, E, 205, C), sive parva statua collo- 
cata in interiore poculi parte, ita quidem, ut super labra emineret, et fundo 
poculi affixa. Dubitari autem vel per se nequit quin emblemata vocata sint 
talia sigilla, qualia reperiuntur in vase argenteo in Russia meridionali ef- 
fosso, quod editum est in libro, qui inscribitur Compte-rendu de la com- 
mission imper. archeologique pour Tann. 1864", Petropoli MDCCCLXV in 
lucem eraisso, vid. imprimis tab. III, fig. 1 et 2, de quibus p. 13 sq. haec 
refert Ludolphus Stephani : „Die Figuren sind in sehr hohem Relief gebil- 
det. so dass viele Theile derselben die volle Runduug der Korper haben; 
jede ist einzeln aus massivem Silber gegossen, dann vergoldet und auf die 
Flache der Vase aufgelothet." 

At luce clarius est, illi recentiorum hominum doctorum sententiae, ex 
qua emblemata non esse nisi nsQKpav^ ^(Sa perhibeutur, refragari, quod 
Plinius Nat. hist. XXXIII, 156 tradit de Pytheae opere quodam his verbis: 
„Ulixes et Diomedes erant in phialae emblemate Palladium subripientes." 

Ex his verbis videtur esse nata ea de verbo emblema sententia, quam 
paullo supra loco tertio allegavi. At eam recentioribus temporibus jure 
spretam videmus ab hominibus doctis. Neque enim necessario sequitur ex 
illo loco, praeterea autem nuUus est, quo comprobari possit. 

Apparet potius emblema dici laminas cum figuris excusis. 

Quomodo hoc alterum emblematum genus differebat ab iis quae voca- 

bantur crustae? 

Num ita , ut emblemata haberent signa et sigilla exstantia sive ectypa, 

crustae vero prostypa? 

Emblema illud , in quo secundum Plinium Ulixes et Diomedes erant 
Palladium subripientes, extantes posse habuisse figuras, nemo unus ibit infi- 
tias. At unde sequitur, vere ita fuisse? Per se verbum emblema, si origi- 
uationem spectaverimus , aeque bene ad sigilla prostypa significanda adhi- 
beri potuisse, haud negabimus. Ad linguae usum quod attinet, nemo, 
opinor, asseverabit, ex signis solidis separatim factis ea tantum emblemata 
vocata esse, quae eminentiora essent, ea non item, quae minus eminerent 
e vasis. Taceo locutiones haud diversa significantes emblema vermiculatum^ 
qua uaus est Lucilius apud Ciceronem Orat. XLIV: 

ut tesserulae omnes 
Arte, pavimento et emblemate vermiculato, 
et vermiculatas ad effigies rerum et animalium crustas^ qnae est apud Pli- 
nium Nat. hist. XXX V, 2. 

An igitur emblemata, de quibus jam agitur, a crustis diversa erant eo, 
quod solidiora essent et alio modo affigerentur ad vasa? 



11 

Hoc vel per se haudquaquam est probabile et nullo veterum scripto- 
rum loco testatum reperitur, ut pauUo infra videbimus accuratius. 

Itaque statuendum est, haec emblemata et crustas nihil differre. 

Quae quum ita sint, sequitur, Ciceronem, si loco illo, a quo sumus 
profecti, scripsit: crustas aut emblemata, hoc posteriore vocabulo usum esse 
sensu illo strictiore , ex quo sigilla solida separatim facta et vasis infixa vel 
adfixa significat. Haud nego equidem, fuisse inter emblemata a Verre ab- 
repta talia, quae non possent etiam crustae appellari. At haec haud du- 
bie pauca erant numero. Ad nostra tempora unum tantum talium emble- 
matum exemplum pervenit, illud, quod reperitur in vase Petropolitano 
paullo supra commemorato. Errat Marquardtius, quum censet, sigiUa apud 
Ciceronem ea tantum intelligenda esse , quae ipse vocat emblemata. Procul 
dubio etiam figurae, quae erant in crustis, vocabantur sigilla. 

At quaeritur, num Cicero illo loco vere ita scripserit. Nonne per est 
mirum, quod neque antea nec vero postea crustas commemoravit inter res 
a Verre abreptas? Ante illum locum dixit „scaphia cum emblematis" (XVH, 
37), „evulso emblemate" (XXI, 46), „patella grandis cum sigillis ac simu- 
lacris deorum" (ibid.), „sigillis avulsis" (XXH, 48 , ubi sermo est de patella, 
„in qua sigilla erant egregia"), „pocula non magna cum emblemate" et 
„emblemata evellenda" (ib. 49). Post locum, quo de sermocinamur, haec 
posuit Cicero XXIV, 54: „Et ne forte hominem existimetis hanc tantam 
vim emblematum sine causa coacervare voluisse — : postea quum tantam 
multitudinem collegerat emblematum, ut ne unum quidem cuiquam reliquis- 
set , instituit Syracusis officinam in regia maximam. Palam artifices omnes, 
caelatores ac vascularios , convocari jubet ; et ipse suos complures habebat : 
eos concludit , magnam hominum multitudinem. Menses octo continuos his 
opus non defuit, quum vas uullum fieret nisi aureum. Tum illa, ex pa- 
tellis*) et turibulis quae evellerat, ita scite in aureis poculis illigabat, ita 
apte in scaphiis aureis includebat, ut ea ad illam rem nata esse diceres." 

Hic locus eo est gravior, quod in ipso comprehenduntur cuncta, quae 
autea singillatim erant tradita. Nonne opus erat ut hoc loco crustas et 
emblemata commemoraret orator, si antea crustas ab emblematis diversas 
commemoraverat , eoque magis, quod hoc ipsum loco proxime antegresso 
factum erat? 

Beckerus quidem in ea erat opinione, ut in loco Ciceronis, qui est 
XXIV, 54 , verba in aureis poculis illigabat ad crustas refereuda esse cen- 
seret, verba in scaphiis aureis includebat ad emblemata; cfr. librum, qui 



*) Nuperrimus huius orationis interpres, Fr.Richter, arbitratur postverbum ,.patelli8** 
intercidisse : „et pateris", quum §. 46, 47, 48 praeter patellas et turibula etiam paterae 
commemorentur. At non reputavit vir doctus, antea etiam de aliis vasis cum emblematis 
a Verre abreptis sermonem fuisse, de scaphiis, de poculis non magnis. Vix credibile est 
oratorem omnia recensere voluisse , et — quae summa est — Cicero loquitur tantummodo 
de vasis potoriis in ofBcina a Verre instituta factis; qua de re eorum emblematum solo- 
rum mentionem injicit, quae non pertinuerant ad vasa potoria, sed tamen ad talia vasa, 
quae poculis et scapbiis Verris in usum factis quodammodo responderent. 

2» 



inscribitur ..Realencyclopaedie" cet.Yol.n, p. 347. Adstipnlatus estReinius 
.' ^\.V' ^fV* ^r'?"^^ i"a opinio videtur esse falsa. Locutione includere 
tn scaphits nihil aliud significatur quam hoc, emblemata collocata esse iu 
mteriore scaphiorum parte. Locutione illigare in poculis mihi quidem idem 
sibi jelle orator videtur, certe idem significare potuit, sed etiam aliud quid, 
ctr. dictionem literae %n jaculo illigatae, quae est apud Caesar. bell. Gall 
Y, 46. 

Omnino errant homines docti ei rei aliquid tribuentes, quod junctio emble- 
matis et vasis ahis verbis significetur, atque junctio crustae et emblematis. 
l^rimo tenendum est emblemata plurimis locis, ubi commemorantur uondi- 
versa esse a crustis Deinde ne vera quidem est iUa observatio; nam ver- 
bum ilhgare de emblematis positum est apud Ciceronem, de crustis apud 
i-aullum Dig. XXXIV, 2, 32, ubi commemorantur cymbia argentea crustis 
aureis tlhgata; quamquam ratio dicendi paullo est diversa. Si Paullus alio 
loco, quem paullo infra afferemus, emblemata iw^^a appellat, inde pro- 
lecto non sequitur, crustas non dictas esse infixas. Quam bene lo- 
cutio mcludere, qua Cicero usus est de emblematis sermocinans, ad 
crustas quadret apparet ex iis, quae pauUo supra adnotavimus. Simi, 
liter verba, quibus separatio emblematum et crustarum a vasis significaturl 
aut eadem sunt aut aeque apta ad crustas quam ad emblemata. Prius 
illud cadit m eum locum, quo tractando occupati sumus; ubi est: crustae aut 
etnblemata detrahebantur. Qui locus, si propter ea, quae mox disputabuu- 
tur, huc non pertmet, tamen propterea dignus est ad quem animusadver- 
tatur, quod in eo procul dubio de emblematis detractis sermo est. Eodem 
loco emblemata extracta sive evulsa vocantur excussae deliciae, aeque at- 
que Cicero Orat. pro P. SullaXH dixit aculeos excussos. Reliquis ejusdem 
oratioms locis praeter unum , quo commemorantur sigiUa avulsa, sermo est 
de evulsts emblematis Quis dubitabit quin exulsae crustae dici poinierint 
propterea quod clavulis essent affixae, vel etiam quod in interiore essent 
yasorum parte? Affigebantur autem crustae aeque atque emblemata aut 
iUa ratione aut plumbatura, de qua nuper diximus in scriptione de vasis 
argenteis prope Hildesiam repertis, p. 25, adn. 1. Videtur autem etiam 
accuratius, quam adhuc factum est, inquirendum esse, num omnino admit- 
tenda sit opmio hommum doctorum, emblemata quae dicunt semper iu 
ipsam vasorum matenam immissa esse existimantium. Id cadere non posse 
nisi m ea, quae essent parvae statuae separatim factae, jam supra est si- 
gnmcatum. Nihilommus tamen usu non venitin vase illo PetropoHtano fa- 
bncando. Neque sequitur ex uUo veterum scriptonim loco, ita fuisse. De 
M^^^l r r'P-'^^ PJ? contraria sententia allatis modo diximus. 
Mittimus locum Persu Sat. H, 52 creterras argenti incusaque auro dona 
commemorantis, quem miramur omnino in censum vocatum esse a Mar- 
quardtio. bed quis Remio concedat, locutionem emblema vermiculatum. 

r^"'-'^w 'T^-*'''°^!?^°\''^^'^°'^'' postulare ut etiam vasonim argenteol 
rnm emblemata immittendo mfixa esse sumamus, et verba iUa, quibus uti- 
tur PauIIus Rec. sent HI, 6, 89: vasis argenteis emblemata ex auro infixa, 
nuUam aliam explicationem admittere? Non videtur Reinius meminisse ejus 



13 

affigendi rationis, cujus paullo supra priore loco mentionem injecimus Porro 
sane apud Martialem Epigr. III, 41 scriptum legitur: 

Inserta phialae Mentoris manu ducta 

Lacerta vivit, et timetur argentum. 
At inserta dici poterat lacerta propterea, quod in interiore phialae 
fundo, mter parietes vasis affixa erat. An erit qui verbis, quae protulit 
Seneca epist. I, 5, 3, Vol. III, p. 8 sq. ex edit. Haasii, solis niti velit? 
Scnpsit autem Seneca: „non habeamus argentum, in quod solidi auri cae- 
latura descenderit." Sane universe loquutus est argentum dicens, non ex- 
pressis verbis commemorans taUa vasa, quae iutus signis ac sigiUis ornari 
solebant, qualia sunt pocula, phialae, scaphia. At quum singulari numero 
dicat caelatura, quam inteUigere licet caelaturae^uram (Paul. Diacon. 
p. 98, 3 secund. edit. MueUer.), nihU prohibet de iUis ipsis vasis et simi- 
libus cogitare; nam singula sigilla separatim facta, exceptis iis, quae pro 
ansis erant — atque haec procul dubio non sunt intelligenda — in interiore 
vasorum parte affigi solebant. 

Sed satis habemus ad hanc rem digitum intendisse. Contra vulgatam 
sententiam etiam id afferri potest, quod variare emblemata — id quod 
factum esse constat — faciUus erat , si affigebautur tantum , quam si etiam 
immittebantur. 

Redeat jam oratio ad Cicerouis locum illum, unde orsi sumus. Haud 
negamus, ferri posse dictionem crustas aut emblemata, eo quidem pacto, 
ut statuatur, oratorem significare voluisse, soHs Haluntinis abrepta esse 
emblemata talia, quae parvae statuae essent. Qua sententia probata ver- 
bum emblema, ubi ante illum locum usurpatur, aut idem quod verbum 
c/-Ms^a*parvas statuas significare statuamus oportebit, postea vero, §.54, 
sensu generaUore adhibitum esse, ex quo tam crustas quam parvas'statuas 
vasis affixas denotat. 

Hoc ut credam ego a me non possum impetrare. Quin vel in eo offendo, 
quod verbum emblemata solum, nou additis aliis verbis notionem accuratius 
significantibus, oppositum est verbo crustas , quum crustae et ipsae vo- 
catae sint emblemata. 

Quare locum de mendo postnlandum esse arbitror. 

Duae autem, si quid video, patent emendandi viae. Fieri potest, ut ad 
verbum emblemata expUcandum ab aUquo adscriptum fuerit: crustas, atque 
hoc vocabulum ab alio quo per particulam aut cum voc. emblemata connexum 
sit. At objiciat aliquis, hoc si factum esset, probabilius fore, si ibi factum 
statueretur, ubi orator primum verbo emblema usus est. Altera, quam iu 
proraptu habeo, medicina, haec est, ut pro „crustas aut emblemata" scri- 
batur: crustarum emblemata. Quae si aptior visa fuerit, statuendum est, 
Ciceronem expressis verbis significare voluisse, Haluntinis non abreptas esse 
nisi crustas. Ad has apprimis aptum est verbum detrahebantur. Nihilo- 
minus tamen ego alteram illam praetulerim, quum praesertim hoc verbum 
aeque aptum sit ad parvas statuas affixas quam ad crustas. 



14 



f 



V. 

Ovidius 

Metamorph. lib. X postquam Venerem in nemore, ubi cnm Adonide 
Tenata erat, cum amasio confabulantem induxit hortantemque ut leones 

cumque his genus omne ferarum 
Quae non terga fugae, sed pugnae pectora praebent, 

effugeret, vs. 707 sq. ita pergit: 

Hla quidem monuit, junctisque per aera cygnis, 

Carpit iter; sed stat monitis contraria virtus. 

Forte suem latebris, vestigia certa secuti, 

Excivere canes, silvisque exire parantem 

Fixerat obliquo juvenis Cinyreius ictu: 

Protinus excussit pando venabula rostro 

Sanguine tincta suo, trepidumque et tuta petentem 

Trux aper insequitur, totosque sub inguine dentes 

Abdidit et fulva moribundum stravit arena. 

Vecta levi curru medias Cytherea per auras 

Cypron olorinis nondum pervenerat alis: 

Agnovit longe gemitum morientis, et albas 

Flexit aves illuc. 
Per est mirum, quod editores atque interpretes, quantum ego scio, 
omnes acquieverunt in scriptura, quam vs. 717 et 718 praebent libri mscr. 
Quid enim? Nonne fingit hic poeta, in ipsa insula Cypro Venerem cum 
Adonide venatam esse atque Adonidem mortem oppetivisse ? Sane hic etiam 
in Syria h. e. Phoenicia apro occubuisse ferebatur , cfr. Lucian. de dea Syria 
YI, vid. etiam Strab. XVI, 18. 19, p. 755. At Ovidium non sequutum esse 
hanc fabulam, sequitur vel ex eo, quod jam inde a versu 220 Cypriae 
tractantur fabnlae. Omnino fabula, ex qua res illa acciderat in insula Cy- 
pro, pervagatior erat, eamque etiam alii scriptores sequuti sunt et, quan- 
tum conjicere licet, omnes artifices Graeci et Romani, quonim opera ad 
mortem Adonidis spectantia ad nos pervenerunt. Etenim satis levia sunt 
argumenta, quibus innixus Radulphus Rochettus in Ubro, quo picturas Pom- 
pejanas edidit atque explicavit, p. 131 sq. et p. 133, contendit, nonnullos 
pictores Adonidem in Syria mortuum significare voluisse. 

An igitur editores Ovidii Cypron vs. 718 commemoratam non insulam, 
sed urbem in insula sitam intelligeudam esse existimaverunt? At enim 
vero, urbem talem nunquam exstitisse, demonstravit jam Guil. Engelius 
libri, quem de Cypro composuit, Vol. I, p. 155 sq. Sin autem exstitisset 
urbs ejus nominis, haud credibile esset, Ovidium eam a Venere petitam 
finxisse, sed alium quem locum; quippe qui supra vs. 529 sq. de dea sic 
loquutus sit: 

Capta viri forma non jam Cythereia curat 

Litora, non alto repetit Paphon aequore cinctam 

Piscosamque Gnidon gravidamque Amathunta metallis. 



u 

Jam quaerentibus nobis, ubi Cypri Venus et Adonis ad venandum con- 
venerint, Adonis letale illud vulnus ab apro acceperit, Venus interemptum 
planxerit, opportune se offert locus Propertii, qui est El. III (II), 13, 53 sq., 

hicce: 

Testis, cui niveum quondam percussit Adonin 
Venantem Idalio vertice durus aper: 

Illis formosum jacuisse paludibus, illuc 
Diceris effusa tu Venus isse coma. 
Procul dubio Ovidius de eodem ipso loco cogitavit. Sequitur hoc etiam 
inde, quod iis versibus, quos modo exscribendos curavimus, Idalii nuUam 
facit mentionem, quamvis locus sit deae gratissimus, qui inter ejus se- 
des imprimis nominatur, cfr. Theocrit. Id. XV, 100, CatuU. Epigr. XXXVH, 
Nupi Pel. et Thetid. vs. 96, Vergil. Aen. I, 680 sq., X, 51 sq., et a quo 
ipsa appellatur Idalia, vid. Ovid. Metam. XIV, 694, cfr. etiam Vergil. Aen. 
V, 760. Etiam artifices, quibus debentur sarcophagorum anaglypta ad fabu- 
lam de Adonide spectantia, agnoverunt „Adonin venantem Idalio vertice'% 
arundinetnm indicantes, unde aper prorumpit, quale proprium esse solet 
paludibus apud Propertium commemoratis. Fugit hoc viros doctos, quinu- 
per illis anaglyptis explicandis operam dederunt in Annalib. Instit. archaeol. 
Rom. Vol. XXXIV, p. 161 sq. et Vol. XXXVI p. 68 sq. Itaque — ut 
hoc uno exemplo defungar — dubium esse non potest, quin in sarcophago 
Parisino quod expressum est maxime ad dextram ejus qui contemplatur 
(vid. Monum. art. ant. a Muellero edit. II, 29, 292), id agi fingatur in iis, 
quae a Vergilio Aen. X, 52 appellantur „Idaliae domus." Nam „Idalium", 
Servius inquit ad Verg. Aen. 1, 681, „Cypri nemus est, in quo oppidum breve, 
Idaliae lucus, Idalium nemus sacrata sede." 

Itaque locus Ovidii, a quo profecti sumus, emendatione eget. Scripse- 
rat autem poeta: 

Vecta levi curru mediam Cytherea per auras 

Cypron olorinis nondum pervenerat alis. 
Construenda sunt verba: nondum mediam Gypron pervenerat Probabile est, 
ex sententia poetae Venerem, quum Adonidem reiinqueret, voluisse se con- 
ferre Paphum. Idalium situm erat in orientali Cypri parte, Paphus in 
occidentali in meridiem versus. 



I 



ttil 



16 



L SCHOLAE OEDINIS THEOLOGORUM. 

a. Professorum ordinariorum. 

FRIDEKIC.EHRENFEUCHTER, Dr., v^hlice Begii Seminarii Homilefici 
exeraiatzones die Saturn h. IX-X. XI-XH moderabitur, item exercitatioTs 
catecheticas eod. die h. 111-. IV. Privatim histoHam iheologiae recentiaHs 
et recentissvmae ratione habita historiae culturae universalis enarrabit h 
^I-I quatem. schohs diebb. Lun. Mart. Jov. Vener. Theologiae practicae 
partem alteram i. e Liturgiccn, Homileticen, doctrinam de cura animarum 
etFohttcen ecclesiasticam tradet quinquies h. ni— IV. 

LUDOyiCUS DUNCKER, Dr., privatim Historiae ecclesiasticae partem 
fl?^.ram sexies per hebd h. Vm-IX, Histonam dogmatum quinquies T 
XI— Xn et die Satum. h. IX— X tradet. h »1 «» ". 

L. F. SCHOEBERLEIN, Dr., publice ExercUationes liturgicas sodalium 
semmaru practico-theologici moderabitur die Sat. h. IX-X, et Cantu eccle- 
masUco eos mstituet die Merc. h. VI-VH ; privatim DogmaticesXisH<mae 
partem alteram (ponerologiam, christologiam , soteriologiam et eschatolo- 
Sel^^rhpr/ WV^-^^M^*^^^ -' Theologiae^ractica. summam 
V^t 1, ^^^FT^- -^T"-^ ^^''^^*- Praetea Societatem dogmaticam die 
ven. n. VI — VIU moderari perget. 

/,-.„ f^-^^cfl^? WIESmCER, Dr., publice Seminarii homiletici exercita- 
mnes die bat. b. X— XII et Exercitationes catecheticas die Merc. h V— VI" 
moderabitur — Pnvatim Evangelia tria priora quinquies h. IX — X, libri 
Jesaiam partem alteram ter h. X-XI interpretabitur. 

JULIUS WAGENMANN, Dr., publice Historiam ecclesiasticam aevi re- 
cewfiom quatemis per hebd. scholis enarrabit hora VII; privatim Historiae 
ecclestasttcaepartem priorem sexies per hebd. tradet hora VIII; Societaiem 
theologtcam Mstoncam moderari perget die Veneris hora vespertina VI. 

■p..i.tb^^SI^'^ RITSCHL, Dr. privatim Pauli epistolas ad Colossenses, 
Ephestos, FMhppenses interprei^bitur quinquies h. IX; Eihicen theologicam 
tradet quinquies h. X et d. Merc. h. XII. 

♦. A ^i.\^^^\^i" P^^^^*^^°^ priorem dogmatices partem quinquies hora XH 
tradet, Paw/t ad JRomanos epistolam quinquies hora LX interpretabitur. Idem 
soctetatem dogmattco-ethicam moderabitur. 

b. Professorum extraordinariorum. 

ir.i^S^^A- w^- ^y^^LPH. MATTHAEI, Dr., Symholicam comparatam 
die Lunae^h' II ^'^ Symhola ecclesiae Lutheranae describet, 



17 

GEORG. CONR. AMADEUS LUNEMANN, Dr., privatim evangelium 
Johannis apostoU interpretabitur quinis p. h. lectionibus h. IX — X. Isor 
gogen in Novum Testamentum tradet quinquies p. hebd. h. XI — XII. 

c. Licentiatorum privatim docentium. 

THEODORUS ZAHN, Lic. th., quinis p. h. scboUs hora XII Pauli ad 
Bomanos epistolam interpretabitur. 

RICARDUS SCHMIDT, Lic. theol., Epistolam ad Hehraeos quaternia 
per hebdomadem horis postea indicandis privatim interpretabitur. 

d. Sodalium collegii repetentium. 

Exercitationes systematicas, historico-ecclesiasticas exegeticasque repeten- 
tes in contuhernio theologico sueto more die Lunae hora sexta vesperi mo- 
derabuutur. 

JULIUS WELLHAUSEN, e collegio repetentium, publice Evangelium 
Marci interpretabitur bis per hebdomadem d. Lunae et Martis horaXU — I. 

MAX BESSER, e collegio repetentium, publice hhros Samuelis interpre- 
tabitur bis per hebdomadem die Mercurii et Jovis hora VH — ^VUI. 



II. SCHOLAE OKDINIS JURISCONSULTORUM. 

a. Ttofessorum ordinariorum. 

GEO. JUL. RIBBENTROP, Dr., privatim hor. IX— X et hor. XI— XH 
Pandecias docebit; publice sexies per hebdomadem hor. XH — I doctrinam 
de possessione, de dominio et jurihus in re tradet. 

GUIL. THEOD. KRAUT, Dr., Jus Germanicum privatum cum feudorum 
et mercaturae iure ex quarta libri sui (Grundriss zu Vorlesungen iiber das 
deutsche Privatrecht u. s. w. nebst beigefiigten Quellen. Gottingen 1855) 
editione quotidie h. VII— VHI et IX— X tradet. 

GUIL. FRANCKE, Dr., h. XI— XII InstUutiones juris Bomani, h. VIII 
— IX principia juris Bomani de hereditatihus docebit. 

HENR. ALB. ZACHARIAE, Dr., tradet: Jus criminale Germaniae, 
senis lectionibus hora XI ; Jus puhUcum Germaniae commune , sexies per 
-hebd. hora XTT. 

H. C. BRIEGLEB, Dr. , quaternis scholis collegium processuale practi- 
cum instituet diebus Martis et Veneris h. IV — V et V — Yl. 

HENR. THOL, Dr., quater per hebd. Civile practicum instituet dieb. 

3 



^ig^^r|^ 



I 



18 

Lunae et Jovis h. IV-V et V- VI. Jus mercaturae e libro suo fdas Han 
delsrecht) qninquies tradet h. VII— VHI. (dasHan- 

0. E. HARTMANN Dr., I%eonaw i?romm ctmZis octavis scholis — 
sexies per hebd. hora XI-XII necnon binis horis aliis audituris commodh 
IV-i VL '^ ^^'''°' ^ JRelaiorium vocant, instituet bis per hebd!hora 

TY *^"^?^^' ^^'i P"^?*^"^ Historiam juris Germamci quotidie h Vni— 

IX tradet; /M5 eccZe5ta5tom tum Evangelieorum tum Cat^olicorum quotidie 

b t ^^^ ' P^^^»^« ^"« matrimoniale bis per hebd. h. m--IV do- 

b. Professorum extraordifiariorum. 

^lTLf:Zk^t^^:.^:.i:irZ"' "-- -- >- ^- 

FERDINANDUS FRENSDORFF, Dr., Bistoriam juris Germanici »«- 
*^« e/ ^nrah qu.nqn,es per hebdom. h. XI-XII tradet; hisMam opl 
dorum Germamcorum bis per hebd. h. XII-I publice enarrabit 

,-„ • ^; ^- ^.KEMER, Dr., AntiqtntaUs iuris Momani tem philoloeiae anam 
luns studiosis exphcabit ouater d h h VTTI TY 7„„ F"""'>g">B quam 
tradet sezies p. h h. X-XI. ^ ''"* *""'" Sorusstcum 

c. Doctonm privatim docenHum. 

hora^'-^ GREFE, Dr. , Theoriam proeesstts civilis tradet sexies per hebd. 

&„j '''^^*'^— ^ ^*^^lP^^' '^"* germanicum privatum tradet cum iure 
feudorum qumqmes per hebd. hor. X-XI et dieb. Lunae, JoWs, Saturni Ca 

^iris^j^^rxriiirpSr" "^ ^'^'^'"'>"''> '""^*"- ^'«'- 



m. SCHOLAE OKDINIS MEDICOEUM. 

a. Professorum ordinariorum. 
CAROLUS FRIDERICUS HENRICUS MARX, Dr., h. III-IV doctri- 

r/qi^^^eT iu^i^jr "^ '' -'->»-«'- «*- ^- 

FRIDEKICUS WOEHLER, Dr., priyatim h. IX-X sexies per hebd. 



.^ 



19 

Chemiam tradet. In laboratorio academico una cum Prof. de Uslar, Prof. 
FiTTiG, Dr. HiJBNER et Dr. Ahrens adjutoribus Praxin chemicam docebit. 

GUIL. BAUM, Dr., publice de ossium fracturis et dislocationibus d. 
Mercurii et Saturni h. U, privatim chirurgiae part. I quinquies p. hebdom. 
h. IV, die Saturni h. III, exercitationes operationum chirurgicarum in thea- 
tro anatomico quoties cadavera aderunt diriget quotidie h. V, exercitationes 
clinicas et policlinicas in nosocomio Ernesto-Augustano diriget quotidie h. 
IX — X dim. 

J. HENLE, Dr., Anatomiae systematicae partem secundam (angiologiam 
et ueurologiam) quotidie h. XII — I; Anatomiam generalem d. Lunae, Mer- 
curii, Veneris h. XI— XQ tradet. 

AUGUSTUS GRISEBACH, Dr., h. VH Botanicen tam generalem quam 
specialem explicabit et excursionibus botanicis plantarumque horti acad. 
demonstrationibus illustrabit; h. VIH quater per hebdomadem Flantas offi- 
cinales demonstrabit. Exercitationes practicas ad Botanicen systematicam 
spectanies gratis oflFert. 

C. E. HASSE, Dr., Pathologiam et Therapiam specialem sexies h. VH 
tradet. Scholam clinicam et policlinicam quotidie h. X — XI dimid. moderari 
perget. 

G. MEISSNER, Dr. , Physiologiae experimentalis partem primam (quae 
ad nutritionem corporis spectant functiones) tradet hora X quinquies per 
hebd., Physiologiam generationis et Embryologiam die Veneris h. V — VII 
docebit et demonstrationibus illustrabit. Exercitationes practicas in instituto 
physiologico moderabitur quotidie horis commodis. 

HERMANNUS SCHWARTZ, Dr., privatim gynaecologiam docebit dieb. 
Lun. Mart. Jov. et Vener. hor. III; cursum operationum instituet dieb. Mer- 
cur. et Saturn. hor. VIH; scholas clinicas obsteiricio-gynaecologicas modera- 
bitur dieb. Lun. Martis Jov. et Vener. hora VIU. 

L. MEYER, Dr., docebit de morbis psychicis, die Jov. h. FV — VI; 
exercitationes in diagnoscendis et curandis morbis psychicis moderabitur 
dieb. Lun. et Merc. h. IV— VI. 



b. Professorum extraordinariorum. 

E. A. G. HIMLY, Dr., postquamex morbo convaluerit, lectiones iudicabit. 

E. F. G. HERBST, Dr., Physiologiam generalem et specialem docebit, 
eandemque experimentis et demonstrationibus microscopicis illustrabit, sexies 
per hebd. h. X — XI. 

A. KRAEMER, Dr. , Diagnosticen physicam dieb. Lun. Mart. et Jov., 
Doctrinam de fasciis vincturisque chirurgicis dieb. Mercur, et Satumi, Mor- 
hos Venereos die Vener. hora XH vel alia magis commoda docebit. Casui- 
sticum obstetricium adjunctis exercitationibus in machina »Phantome* dicta, 
horis commodis instituet. Privatissime exercitationes microscopicas moderabitur. 

3* 



f 



»ll 



t 



20 

GUIL. KRAUSE, Dr., tradet Faihologiam et Therapiam generalem d. 
Lun. Mart. Jov. et Vener. h. VIII— IX. Exercitationes microscopicas in 
instituto pathologico sneto more continuabit. 

C. SCHWEIGGER, Dr., privatim Exercitationes ophthalmiatricas clini- 
eas die Lnnae Martis Jovis et Veneris hora 11 — III; Ophthalmologiam die 
Lunae Martis Jovis et Veneris hora III — IV ; Exercitationes ophthalmoscopi' 
cas die Martis et Jovis hora XII — I; Doctrinam de Operationibus ophtJial- 
miatricis cum exercitationibus practicis die Lunae et Veneris h. XII— I. 

c. Doctorum privatim docentium. 

CH. F. E. STROMEYER, Dr., Pharmaciam et Chemiae theoreticae sin- 
gnlas partes docebit. 

R. WIESE, Dr. , theoriam ausctdtationis et percussionis horis postea 
indicandis tradet exercitationibus adjunctis publicis. 

C. F. LOHMEYER, Dr., Chirurgiam generalem quinquies p. h. hora 
Vn — VIII vel alia commoda leget. 

E. EHLERS, Dr., Osteologiam et Syndesmologiam d. Mart. Jov. et Sat. 
h. XI — XII docebit. — Exercitationes microscopicas sueto more instituet. 

THEODORUS HUSEMANN, Dr., privatim Pharmacologiam demonstra- 
tionibus pharmacognosticis illustratam conjunctis exercitationibus formulas 
medicas rite concinnandi quinquies per hebdomadem hora III — IV docebit. 
Balneologiam dieb. Lunae , Martis et Mercurii hora V - VI vel aliis horis 
commodis tradet. Mepetitorium ad materiam medicam spectans sueto more 
h. IV — V vel aliis horis audituris commodis instituet. 

GUILIELMUS MARM£, Dr., privatim docebit Toxicologiam experimen- 
tis explicatam ter per hebd. dd. Lunae Martis et Mercurii h. V; Electrici- 
tatis vim iherapeuticam conjunctis demonstrationibus et exercitationibus bis 
per hebd. dd. Lunae et Martis h. VI. Venena e regno animali experimen- 
tis illustrata semel per hebd. d. Jovis h. VI gratis tractabit. 



W. SCHOLAE ORDINIS PHILOSOPHORUM. 

a. Professorum ordinariorum. 

G. C. J. ULRICH, Dr., Trigonometriam (planam et sphaericam) Poly- 
gonometriam Siereomeiriam tradet h. X diebus Lun. Mart. Jov. Ven.; Geo- 
meiriam practicam docebit h. V — VH quater p. h. In Seminario phys.-ma- 
thematico exercitationes mathematicas moderabitur die Mercurii h. X. 

CAROLUS HOECK, Dr., historiam literaturae tradet. 

GUILELMUS WEBER, Dr., h. V— VH publice /Semiwam mathematico- 



21 

phusici sodales instituendis et disquirendis Ohservationihus physicis die Jov. 
exercebit, privatim Physices expenmentalis partem prwrem dd. Lun. Mart. 
et Merc. docebit. 

F TH BARTLING, Dr., Botanicen specialem praemissis Botanices ge- 
neralis elementis, sexies per hebd. h. VH; JBotanicen medicam quinqnies 
per hebd. h. VIH tradet. Excursiones hotanicas sueto more mstituet. JJe- 
monstraiiones in horto academico hora commoda habebit. 

AUGUSTUS GUILELMUS BOHTZ , Dr. , Psychologiam dieb. Lunae, 
Martis et Jovis hora IV— V docebit; Historiam Germanorum hteranam mde 
a Lessingio usque ad nostra tempora dieb. Lunae, Martis et Veneris hora 
XI — XII enarrabit. 

ERNESTUS LUDOVICUS de LEUTSCH, pubUce Seminarii Begii phi- 
Idloqici et Proseminarii sodaUbus Vergili Bucolica interpretanda proponet, 
dd Jovis et Veneris h. XI-XH et d. Merc. h. IX— X ; disputationes sodahum 
Proserainarii cum coUegis H. Sauppio et C. Wachsmuthio moderabitur. — 
Privatim Catulli et Propertii elegias quinquies p. h. h. X— XI exphcabit. 

GUIL. HAVEMANN, Dr., Historiam medii aevi docebit dieb. Lnnae, 

Mart., Jovis et Veneris hora III. , . , ttt tt i • ^ 

G. WAITZ, Dr., quater h. VIII— IX politicen tradet, h. IV— V histO' 

riam Germanorum et civitaium Germanicarum inde ab a. 1806—1866 enar- 

rabit. Publice semel exercitationes historicas instituet. 

ERNESTUS BERTHEAU, Dr., Psalmos iuterpretabitur sexies h.X— XI; 

Theologiam Vet. Test. enarrabit dd. Lunae, Martis, Jovis et Ven. h. XI-- 

XII. Publice linguas syriacam et aethiopicam docebit quaternis schoiis h. 

"" RUD. HERMANNUS LOTZE, Dr., quatemis dd. h. IX— X metaphysi' 
cam docebit, historiam philosophiae universam quinis lectionibus hor. V— 
VI adumbrabit. 

W. SARTORIUS DE WALTERSHAUSEN, Dr., Partem priorem Jf««e- 
ralogiae quinis p. hebd. lectionibus h. VH— VIH, et geologtam h. XI— XH 
docebit. Exerciiationes ad mineralogiam spectanies moderari perget. 

JOANNES BENEDICTUS LISTING, Dr., Opticen tradet quater p. h. h. 
XH; de compuiandis observationihusmeteorologicis a^ethord auditoribus com- 
moda; Exercitaiiones physicas in Seminario physico - mathematico dingere 
perget die Merc. hora XI. 

F. L. A. SCHWEIGER, Dr., Historiam litterariam adumbrabit quater- 
nis p. h. scholis. 

HENR. FERD. WtSTENFELD, Dr., privatissime leciiones Arahicas 

continuabit. _ 

FRIDERICUS WIESELER, Dr., publice Seminarii Regii archaeologid 
sodalibus selecia artium monumenta explicanda proponet, d. Saturni h. XIl 
—I; privatim Historiam artium a Graecis et Eomanis cultarum enarrabit, 
quaternis scholis, h. XH— I, Isagogen in artem dramaiicam Sophoclis tradet 



i/ 



22 

et Antigonam interpretabitrir, teruis scholis, h. VIII— IX; privatissime Com- 
mentationes a sodalihus seminarii arch. scriptas recensebit. 

J. E. WAPPAUS, Dr. , Publice Elementa doctrinae statisticae, quae de 
tncrementis et rationibus multitudinis hominum in civitatibus hodiernis agit, 
tradet die Sat. h. XII— I. — Privatim Geographiam et Statisticam AmeHcae 
docebit quater per hebd. h. XII — I. 

GUIL. MULLER, Dr., Grammaticam linguae theotiscae historicam tra- 
det quinis scholis h. III; Waltharii ab Aviario carmina ex editione Lach- 
manni interpretabitur dd. Lun. Mart. Jov. h.X; Societatis theotiscae studia 
moderari perget. 

HERMANNUS SAUPPE, Dr., publice disputationes sodalium Seminarii 
regii philologici die Merc. h. XI— I reget, sodalium proseminarii cum colle- 
gis E. de Leutsch et C. Wachsmuth d. Merc. h. II - III ; exercitationes 
Semmarii regii paedagogici dd. Lunae et Martis h. XI - XII moderabitur. 
-- Frivatim P?a^o««5 Convivium interpretabitur , dd. Lunae, Martis, Jovis, 
Venens h. IX— X, et Artem latine scribefidi additis exercitationibus tradet, 
eisdem diebus, h. VII— VIII matutina. 

FRID. GRIEPENKERL, Dr., quater per hebd. diebus Lun., Mart., 
Jov. et Ven. h. VIII — IX Theoriam de rationali rerum rusticarum organisa- 
ttone et de earum adaequata aestimatione ; quater per hebd. h XII— I 
Doctrinam de pecudum pastu; publice bis per hebd. horis commodis prato- 
rum culturam tradet. Excursiones ad Theoriam illustrandam spectantes in- 
stituet. 

M. A. STERN, Dr., tradet Calculum di/ferentialem atque integralem 
qumq. p^ h. hora VII; theoriam aequationum numericarum quater p. h. 
hora VUI. In semmario physico-mathematico applicationes calculi integra- 
Its aa anthmeticam sublimiorem tradet, die Merc. hora VIII. 

TH BENFEY, Dr., h. IV— V diebb. Lun. Mart. et Merc. carmina 
banscnttca mterpretabitur, h. IV— V diebb. Jov. et Ven. Unguam Zendicam 
tracieii> 

GUILIELMUS WICKE , Dr. , instituet exercitationes chemicas in usum 
agriculturae studiosorum. 

A- M^^^^S? ^^^^S^H, Dr., publice monumenta aegyptiaca explicabit 
die Merc. h. VI -VII. — Privatim grammaticam hieroghjphicam docebit et 
selectas mscriptiones explicabit ter per hebd. hora definienda. 

THEODORUS MULLER, Dr., publice Grammaticam linguae francogalli- 
cae antiqmorts tradet, diebb. Lun. et Jov. h.XH-I; privatim carmen epicum 
quod vocant la Chanson de Roland ex edit. sua explicabit, diebb. Mart. et 
Ven. li Xll— I; Exercttationes francogallice scribendi et loquendi instituet, 
diebb. Lun., Mart., Jov. et Ven., h. VI- VH vespertina; Grammaticam lin- 
guae anghcae docebit, adjunctis exercitationibus practicis, diebb. Mart., 
Merc, Ven. et Sat. h. VHI-IX matutina. 



23 

GUILELMUS KEFERSTEIN, Dr. Med., Anatomiam comparatam quater 
per hebd. diebus Lunae Martis Mercurii et Jovis h. lU— IV docebit; Ex^r- 
cttationes practicas zoologicas et eootomicas una cum Dr. Grenacher ad- 
jutore in Museo Zoologico diebus Lunae et Martis h. IX— XII moderari 
perget. — Horis publicis IH — V, quibus diebus Mari;is et Veneris Museum 
Zoologictm et Ethnographicum patet, demonstrationes offert. — Societatem 
Zoologicam die Veneris h. VI— VH uua cum Dr. Grenacher sueto more 
contmuabit. 

ERNESTUS SCHERING, Dr., publice seminarii mathematico-physici 
sodaiibus Metrologtam et theoreticam ei practicam in Observatorio Gaussiano 
exponet. — Pnvatim theoriam mathematicam gravitatis, electricitatis et 
magnetismi quater per hebd. h. IV tradet. 

AA J^^^^f^^US CI^EBSCH, Dr., theoriam luminis mathematicam tradet 
dd. Lun. Mart. Jov. Ven. h. X; determinantia , eliminationem, formas ahe- 
braicas tractabit iisdem diebus h. XI. ^ 

CURTIUS WACHSMUTH, Dr., publice seminarii regii philologici soda- 
libus ps. xenophonteim librum de republica Atheniensium interpretandum 
propoiiet dd. Lunae et Martis h. XI— XH et proseminarii philologici soda- 
libus Xenophontis Oeconomicum. - Privatim Antiquitates publicas Roma- 
norum enarrabit quinis scholis h. VHI; Historiam Graecam tradet quater h. V. 

b. Professorum extraordinariorum et nonnullorum virorum doctorum 

ab his proximorum. 

?'t^* ^- ^^^G™S, Dr., tradet Pharmaciam sexies per hebd. hora 
matut. VI— VH. — Pharmacognosiam duce Compendio suo: Handbuch der 
Pharmacognosie, 5. Aufl. Gott. 1864, quinquies per hebd. hora H- HI. 

CAROLUS BOEDEKER, Dr., Exercifationes practicas iu laboratorio 
physiologico-chemico horis VHI— XH et H-IV quinquies per hebd. mode- 
rari perget. 

FR. GUIL. UNGER, Dr., historiam ariium plasticarum tradet quinquies 
per hebd. h. IV— V vel alia hora commoda. 

, . . EDUARDUS KRUGER, Dr., Musicae recentioris historiam enarrabit 
bmis schohs d. Mercurii et Satumi hora XH. Rhetoricae artis rudimenta 
docebit d Lunae et Jovis h. IV. Faedagogicae artis historiam tradet d. 
Martis et Venens h. IV. Lyricos Graecorum minores explicabit publice d. 
Mercuni h. VIU. ^ 

• "^^'^^^'^V^ PEIP, Dr. , historiam philosophiae universam enarrabit se- 
nis p. hebd. schohs h. VH- VHI matut. ; logicam docebit quaternis p. hebd. 
schohs h. Vm-IX; in societatibus philosophicis h. VI- VH vesp. d. Martis 
Cartesii meditationes explicabit, d. Veneris potiora philosophiae antiquae et 
recentions systemata summatim repetet. 

CAROLUS DE SEEBACH, Dr., Geognosiam et Arurognosiam tradet 



'VI 



l!! 



24 

quinquies p. hebd. h. VIII — IX atque excursionibus institnendis illustrabit. 
PriTatissime sed gratis Uxercitationes practicas tam ad Petrographiam quam 
ad Palaeontologiam spectantes dieb. Merc. et Jov. h. IX — II moderari perget. 

GUILIELMUS KLINKERFUES, Dr., speculae Regiae director, astrono- 
miam sphaericam docebit, quaternis lectionibus hora XII; publice cum 
seminarii physico-mathematici sodalibus observationes astronomicas practicas 
instituet. 

L. DE USLAR, Dr., Chemiam pharmaceuticam tradet quater p. hebd. ; 
Chemiam organicam in usum medicinae studiosorum docebit diebus et horis 
postea indicandis. 

GUIL. HENNEBERG, Dr., publice de pabuli aestimandi et miscendi 
ratione disseret d. Merc. h. XI — L 

RUDOLPHUS FITTIG, Dr., tradet Chemiam organicam generalem qua- 
ter per hebd., diebus Mart., Merc, Jov. et Vener. h. XU— I. 

F. KOHLRAUSCH, Dr., in laboratorio physico Exercitationes practicas 
d. Sat. h. Vni — Xn et aliis horis commodis moderabitur; Seminarii mathe- 
matico-physici sodales observationibus physicis instituendis exercebit d. Jo- 
vis h. V. 

E. MOLLER, Dr., Historiam artis paedagogicae^ qualis post aevi medii 
exitum fuerit, enarrabit temis p. h. lectt. diebus Lunae, Martis, Mercurii 
hora Xn. Idem de Scholis earumque administratione eadem hora diebns 
Jovis, Veneris, Satumi disseret. Publice de animarum immortalitate dispu- 
tabit singulis lectt. d. Mercurii h. HI. Societatem paedagogicam moderabitur. 

t> * 

♦ 

GUSTAVUS SCHWEPPE, rei equestris magister, Arteni equitandi do- 
cebit, dd. Lunae, Martis, Jovis, Veneris et Saturni h. matutinis VH — XI et 
horis pomeridianis excepto d. Saturni IV — V. 

EDUARDUS HILLE, Mus. Dir. Acad. , Harmonicen et theoriam artis 
musicae horis audituris commodis docebit. Praeterea ad Societates, quae 
Singakademie et Orchesterspielverein vocantur, invitat. 

LUDOVICUS LUELFING, Dr., hora VH— VHI mat. sexies per hebdom. 
doctrinam de Morbis animalium domesticorum , adjuuctis demonstrationibus 
clinicis in nosocomio veterinario, tradet. 

FLOTO, Dr. , Publice narrabit historiam Aegyptiacam et historiam 
regnorum Orientalium biuis lectionibus. Privatim tradet historiam Momanam 
quaternis lectionibus. 

c. Doctorum privatim docentium. 

JULIUS TITTMANN, Dr., Ord. phil. Assessor, Historiam literarum 
apud Germanos recentiorem docebit hora X. 



25 

S. LANTZIUS-BENINGA, Dr., Ord. phiL Assessor, Botanicen generalem 
et specialem sexies p. hebd. h. VH, Botanicen medicam h. VIH tradet. Re- 
petitorium ad Botanicen generalem et medicam spectans, excursiones, de- 
monstrationes et exercitationes practicas ad Botanicen systematicam spectan- 
tes instituet. — Privatissima ofFert. 

TH. WUSTENFELD, Dr. ph., Historiam Italiae saeculorum XI et XII 
usque ad Ludovici Bavari tempora bis per hebdomad. diebus Mercurii et 
Saturni hora X — XI publice tradet. 

LUDOVICUS ADOLFUS COHN, Dr. phil., De codicibus graecis et la- 
tinis disseret atque exercitationes palaeographicas instituet bis per hebdom. 
hora V — VI. Elementa diplomatices tradet ter per hebdom. hora V— VI. 
Historiam civitatis borussicae enarrabit quater per hebdom. hora XI — XH. 
Publice societatem historicam moderari offert. 

A. ENNEPER, Dr., tradet: Theoriam integralium definitorum quinquies 
per hebd. h. XI; Theoriam Determinantium publice exponet diebus Martis 
et Veneris h. X. 

H. HUBNER. Dr., Privatim chemiam organicam tradet, quater per hebd. 
diebus Lun., Mart., Merc, Jov. h. IX— X. Privatim systemata chemiae tam 
antiquiora quam recentiora inter se comparabit d. Vener. h. XII — ^I. 

CAROLUS HATTENDORFF, Dr., theoriam mathematicam grayitatis, 
electricitatis , magnetismi quinis lectionibus hora IX tradet, de functionibus 
sphaericis gratis disseret die Saturni hora X. 

J. DEDE, Dr., privatim quaternis scholis disciplinarum et artium ad 
rem familiarem civitatis recte curandam pertinentium doctrinam explanabit 
dd. Lunae, Mart., Jovis et Ven. h. X — XI; gratis artis statisticae prolego- 
mena tradet d. Mercur. h. XII — I. 

GUSTAVUS FERDINANDUS MEYER, Dr., privatim tradet iDoc^nwam 
de proprietatibus numerorum , imprimis doctrinam de proprietatibus forma- 
rtim quadraticarum quinq. p. hebd. h. HI — IV; De theoria aequafionum 
differentialia partialia continentium disseret quater p. hebd. h. IV — V. 

B. MINNIGERODE, Dr., theoriam aequationum differentialium par- 
tidlium earumque applicationem ad physicen mathematicam quater p. h. tradet. 

ERNESTUS STEINDORFF, Dr., Historicorum , qui apud Germanos 
medio aevo florebant, historiam, duce Wattenbachii libro »Deutschlands Ge- 
schichtsquellen im Mittelalter« enarrabit, ter per hebd. diebus Mart. Jov. 
et Vener. hor. IX — X. — Exercitationes historicas semel per hebd. die Mer- 
curii hor. VI gratis instituet. 

GUSTAVUS DRECHSLER, Dr., Agriculturam generalem et specialem 
privatim docebit quater per hebdom. h. XH. Exercitationes oeconomicas 
instituet horis defin. 

A. LESKIEN, Dr., PrisFotim docebit grammaticam linguae graecae 
diebus Lunae, Martis, Jovis, Veneris h. XII — I; grammaticae linguae San- 
scritae elementa diebus Martis, Jovis, Veneris h. IV — V. 



\ 



/ 



^ 



26 

p. PEIPERS, Dr., Privatim Aristotelis metaphysieorum selecta eapita 
explicabit diebus Lunae, Martis, Jovis, Veneris hora V. Societatis philoso- 
phicae sodalibus Platonis Philebum interpretandum proponet. 

OTTO BENNDORF, Dr., privatim topographiam JRomae urbis et Latii 
tradet quater h.XU, luvenalis satiras selectas exj^Mc&bit binis scholis h. XII ; 
privatissime sed gratis potiores inscriptiones graecas Athenis repertas inter- 
pretabitur. 



V. ARTIUM EXERCITU. 

Musicam, artem deKneandi , linguas et lileras cnltissimornm Enropae populorum etiam alii 
homines erudili et periti tradeut, scholarum illi suarum rationes et tempora loco consueto indicaturi. 
Saltand* el armorum tractandoruin artes magistri stipendiis regiis anclorati docebunt. 



SCHOLAE EX ORDINE HORARUM DESGRIPTAE. 



Hora. 


O.THFIOLOGORUM. 


0. lUEISCONSDLT. 


0. IVlKniCOEUM. 


0. PHII4OSOPHORUM. 


6-7 








Pharm. (6) Wiggers. 


7-8 


Hist. eccles. rec. (4) 
Wagenmann. Libr.Sa- 
muelis (2) Besser. 


Jus Germ. (6) Kraul. 
Jusmerc. (5) Thol. Jus 
priv. Germ. (6) Wolff. 


Botan. (6) Grisebach. 
Patb.etTher. (6)/fa4*e. 
Cbir. gen. (5) Lohtneyer. 


Bot.spec. (6) Barding. Min. P.L (5) Sar- 
torttt* de Waltershausen. Ars lat. scrib. (4) 
Sauppe. Calc. diff. (5) Stem. ffist. philos. 
(6) Peip. Ars equit. (5) Schweppe. Morb. 
an. dom. (6) Luelfing. Bot. gen. et spec. 
(6) Lantiius-Beninga. 


8-9 


Hist. eccles. P. H. (6) 
Duncker. Hist. eccles. 
P. I. (6) Wagenmann. 


Jus bered. (6) Francke. 
Hisl. jur. Germ. (6) 
Dove. Jus naut. pr. (4) 
Schlesinger. Ant. jur. 
Rom. (4) Bremer. 


Plant.off.(4)6rmeiacA. 
Curs. oper. (2) Schwarti. 
Exercc. clin. (4) idem. 
Patb. et Tber. gen. (4) 
Krause. 


Bot. med. (5) Bartling. Polit. (4) Waiti. 
Isag.in art. dr.Sopb.etADL(3) Wieseler. fier. 
rust. org. (4) Griepenkert. Aequat num. (4) 
Stern. Sem. math (1) idem. Gramm. ling. 
Angl. (4) Th. MuUer. Ant. publ. Rom. (5j 
Wachsmuth. Exercc. pract. (5) Bodeker. 
Lyr. Graec. (1) Kriiger. Log. (4) Peip. 
Geogn. (5) de Seebach. Exercc. pract. (1) 
Kohlrausch. BoU med. Lantzius - Beninga. 


9-10 


Exercc Reg. Sem. hom. 
(IjEhrenfeuchler.Hisi. 
dogm. ( 1 ) Duncker. 
Exercc. lit. (1) Scho- 
berlein. Evang. tria pr. 
(5) Wiesinger. Pauli 
epist. (5) Ritschl. Ep. 
Pauli ad Rom. (5) Gess. 
Evang. Job. (5) Liine- 
mann. 


Pand. (6) Ribbentrop. 
Jus Germ. (6) Kraut. 
Jus eccles. (6) Dove. 
Jus germ. pr. (3) Sohm. 


Chem. (6)i WShler. 
Exercc. clin. et policl. 
(6) Baum. 


Prosem. (1) de Leutsch. Metapb. (4) Lotte. 
Plat. Conv. (4) Sauppe. Exercc. zool. (2) 
Keferstein. Exercc. pract. (2) de Seebach. 
Cbem. organ. (4) Hiibner. Theor. math. 
grav. (5) Hattendorff. Histor. Germ. hist. 
(3) Steindorff. 

* 


10-11 


Exercc. Sem. hom. (1) 
Wiesinger. L. Jesaiani P. 
H. (3) idem. Elh. tbeol. 
(5) Ritschl. 


Hist. jur. Rom. (6) 
Schlesinger. Jus civ. 
Bor. (6) Bremer. Jus 
Geim. pr. (5) Sohm. 


Exercc. clin. et policl. 
(6) Baum. Exercc. clin. 
et policl.(6) Hasse. Pbys. 
exp. P. I. (5) Meissner. 
Pbys. gen. et spec. (6) 
Herbst. 


Trigon. (4) Ulrich. Exercc. math. (1) idem. 
Cat. et Prop. eleg. (5) de Leutsch. Psalm. 
(6) Bertheau. Carm. Walth. (3) G.MuUer. 
Tbeor. lum. math. (4j Clebsch. Hist. lit. rec. 
Tittmann. Hist. Ital. (2) WUstenfeld. Theor. 
Determ. (2) Enneper. Funct. spbaer. (1) 
Hatlendorff. Discipl.adciv.cur.peri. (4) Dede. 


11-12 


Exercc. Reg. Sem. hom. 
( 1 ) Ehrenfeuchter. Hist. 
dogm. (5) Duncher. 
Exercc. Sem. hom. (1) 
Wiesinger. Isag. in 
Nov. Test. (5) Lune- 
mann. 


Pand. (6) Ribbentrop. 
InsUt.(6) Francke. Jus 
crim. (6) Zachariae. 
Theor. proc. civ. (6) 
Uartmann. Instit. (6) 
Schlesinger. Hist. jur. 
Germ. (5) Frensdorff. 
Jus patrim. coDj. (1) 
Sohm. 


Anat. gen. (3) Henle. 
Exercc. clia. et policl. 
(6) Hasse. Osteol. et 
Synd. (3) Ehlers. 


Hist. Germ. lit. (3) Bohti. Sem. Reg. pbilol. 
(2) de Leutsch. Tbeol. Vet. Test. (4) Ber- 
theau, Geolog. Sartorius de Wttltershau— 
sen. Exercc. phys. (1) Listing. Sem. Reg. 
philol. (1) Sauppe. Sem. Reg. paedag. (2) 
idem. Determ. (4) Clebsch. Sem. Reg. 
philol. (2) Wachsmuth. Pab.aesu(l) Hen- 
neberg. Hist. civ. Boruss. (4) Cohn. Tbeor. 
integr. deL (5) Enneper. 




f 



V 



^gfff* 



n 




Hora. 



12-1 



1-2 



2-3 



3-4 



4-5 



5-6 



6-7 



0. THEOLOGORUM. 



0. lUEISCONSULT. 



0. MEDICORUM. 



0. PHILOSOPHORUM. 



Hist. theol.rec. (4) EA-jDoctr. de poss. (6) Rib- 



renfeuchter. Dogm. 
chrisl. P. II. (6) Scho- 
berlein, Eth. theol. (1) 
Ritschl. Dogm. P. I 
(5) Gess. Ep. Pauli ad 
Rom. (5) Zahn. EvaDg. 
Marci (2) Wellhausen, 



Symb. comp. (2) Mat- 
thaei. Symb. eccl. Luth 
(1) idem. 



Exercc. catech. (1) Eh- 
renfeuchter. Theol. 
pract P. II. (5) idem. 



Theol. pracU (4) Scho- 
bcrlein. 



Exercc. catech. (IJ Wie- 
singer. 



Cant. ecci. (1) Scho- 
berlein. Soc. dogm. (2) 
idem. Soc. Iheol. (1) 
Wagenmann. CoU. re- 
pet. (1) 



bentrop. Jus publ. Germ, 
(6) Zachariae. Hist 
opp. Germ. (2) Frens- 
dorff. 



Theor. proc. dv. (6) 
Grefe. 



Jus matr. (2) Dote. 



Coll. proc. pract. (2) 
Briegleb. Civ. pract. 
(2) Thol. Relat. (2) 
Uartmann. 



Anat. syst. P. 11. (6) 
Henle. Morb. Vener. 

(1) Krdmer. Exercc. 
ophth. (2) Schweigger. 
Doctr. de Oper. ophth. 

(2) idem. 



Oss. fr. et disl. (2) 
Baum. Exercc. ophth. 
clin. (4) Schweigger. 



Rem. eff. (5) Marx. 
Chir. P. I. (1) Baum. 
Gynaecol. (4) Schtcarti. 
Ophthalmolog. ( 4 ) 
Schtceigger. Pharma 
colog. (5) Husemann. 



CoU. proc. pracl. (2) 
BriegUb. Civ. pract. 
(2) Thol. Relat. (2) 
Uartmann. 



Chir. P. I. (5) Baum. 
Morb. psych. (1) Meyer. 
Exercc. ciin. (2) idem. 
Repet. Huiemann. 



Opt. (4) Listing. Sem. archaeol. (1) Wie- 
seler. Hist. arlium (4) idem. Elem. doctr. 
statist. (1) Wappdus. Geogr. et Stalist. Am. 
(4) idem. Sem. Reg. philol. (1) Sauppe. 
Pec. past. (4) Griepenkerl. Gramm. ling. 
Francog. (2) Th. Miiller. Chans. de Roland 

(2) idem. Hist. Mus. recent. (2) Kruger. 
Astron. sphaer. (4) Klinkerfues. Pab. aesU 
(1) Henneberg. Chem. org. gen. (4) Fittig. 
Hist. art. paedag. (3) MoUer. Scbol. admin. 

(3) idem. Syst. chem. (1) Hiibner. Pro- 
leg. art. statist. (1) Dede. Agric. gen. et 
spec. (4) Drechsler. Gramm. ling. Graec. 

(4) Leskien. Topogr. Rom. et Lat. (4) 
Benndorf. Juveu. satir. sel. (2) itlem. 



Ling. Syr. et Aethiop. (4) Bertheau, Prosem. 
(1) Sauppe. Pharmacogn. (5) Wiggers. 

Hist. med. aev. (4) Havemann. Gramm. 
ling. Theot. hist. (5) G. Miiller. Anat. comp. 
(4) Keferatein. Anim. immort. (1) Moller. 
Doclr. de propr. num. (5) Meyer. 



Psych. (3) Bohti. Hist. Germ. (4) Waitt. 
Carm. Sanscr. (3) Benfey. Ling. Zend. (2) 
lidem. Theor. math. grav. (4) ScAmn^. Hist. 
art. plasl. (5) Unger. Rud. rhet. arl. (2) 
Kriiger Paedag. art. hist. (2) idem. Theor. 
aequat. (4) Meyer. Gramm. ling. Sanscr. (3) 
Leskien. 



Exercc. chir. (6) Baum. Geom. pract. (4) Ulrich. Obs. phys. (1) 
Phys. gen. et Em\iT.{\)\Weber. Phys. exp. P. I. (3) idem. Hist. 
Meissner. Morb.psych.lphilos. (5) Lotse. Hist. Graec. (4) Wachs- 



(1) Meyer. Exerccclin 

(2) idem. Ralneolog. 

(3) Husemann. Toxi- 
col. (3) Marme. 



Phys. gen. et Embr. (1) 
Meissner. Electr. vis 



muth. Obs. phys. (1) Kohtrausch. Cod. 
Graec. et Lat (2) Cohn. Elem. diplom. (3) 
idem. Arist. metaph. sel. cap. (4) Peipers. 



Geom. pract. (4) Ulrich. Obs. phys. (1) 
Weber. Phys. eip. P. I. (3) t<iem. Mon. 

ther. (2) Marme. Ve-JAegypt (1) Brugseh. Exercc. Francog. scrib. 

nen. e regn. anim. (1) et loq. (4) Th. MuUer. Soc. zoolog. (1) 

idem. 



Keferstein. Soc. philos. (2) Peip. 
hist. (1) Steindorff. 



Exercc. 



Scholae, quarum horae non erant indicatae, in hunc conspectum receptae non sunt. 



\ 



. Y / 

\ - ,1